Вечар
Шрифт:
Васіль. Гастрытам…
Гастрыт. Ага… Нават пад старасць… Ганну во я ўгаварыў замуж выйсці… Згадзілася і… да цябе пайшла жыць! А цяпер во гэты білет… Нашто ён мне? Маладзейшаму б каму-небудзь… Каму пажыць хочацца. Каму трэба. А мне… У хлеў мне на ёй ездзіць, ці што?
Васіль. Дзеці ж ёсць!
Гастрыт (злосна). Дзеці?! Самі! Самі хай хапаюць сваё шчасце! Дабіваюцца! Ірвуць! Адваёўваюць!
Васіль. Ну, ну… Панятна… Тады давай з'ездзі куды. На мора! Ты ж хацеў на курорт… А чаго? Хоць пад старасць хапанеш на ўсе сто.
Гастрыт (стомлена). Нічога не будзе! Сплыў мой час. Растрасуся па дарозе… Не-е, гнілымі зубамі арэх не раскусіш.
Васіль (узяў білет, агледзеў яго з усіх бакоў). Дык кажаш, што не трэба табе гэтыя грошы?
Гастрыт. Іх жа ў мяне няма. Як быццам ёсць, а няма… Як заўсёды. Палова туды — палова сюды.
Васіль. Ну калі так… (Нечакана скамечыў білет, сунуў яго ў рот.) Няхай грошы ў дзяржавы застануцца… Ёй трэба… (Пажаваў, праглынуў.) Хоць і машына, а ўсё адно нясмачна… Закусіць трэба…
Гастрыт (дзіка). А-а-а!! (Схапіў са стала нож, кінуўся на Васіля.)
Васіль (хапаючы яго за рукі). Ты што, Мікіта? Хіба ж можна? Нажом чалавека? Ты што?
Гастрыт (вырываючыся). Гы… гы… гаад!
Васіль. Во! Во як ты за сваё шчасце б'ешся… Да смерці… Да крыві… Мабыць, і Андрэй тваіх рук дзела…
Гастрыт. Ад… аддай, гад…
Васіль. Ты напісаў тады ў раён, на Андрэя?
Гастрыт. Я!!!
Васіль. Ах ты, слізняк… Палавіннік пракляты… (Адкрыў кулак. Скамечаны латарэйны білет ляжыць на далоні.) На! Во яно, тваё папяровае шчасце… Бяры… Цэлы…
Гастрыт схапіў білет.
І ідзі адсюль… Ідзі, Мікіта… У мяне нешта ў грудзях лопнула… Ідзі… (Хіліцца да падлогі.)
Гастрыт спалохана выбягае.
Што гэта ты, га?.. Здурнела… пад старасць?.. Нам жа да серады дажыць трэба… Да серады… (Кліча.) Ганна! Ганна! Прынясі вады з калодзежа… Аблі мяне… Канцы аддаю…
Зацямненне
Вые за акном вецер. А ў хаце цёпла, а ў хаце ўтульна. Старэнькі дынамік на сцяне іграе сумную-сумную мелодыю. На палку перад печкай ляжыць Васіль. Роўны, выцягнуты, рукі сашчэплены на грудзях. У руках насовачка. Уваходзіць Ганна з вядром. Доўга і спалохана глядзіць.
Ганна (ціха). Васіль, а Васіль…
Цішыня.
(Выпусціла вядро з рук, загаласіла.) А мой жа ты Васі-ілька! А нашто ж я цябе аднаго пакі-і-інула? А табе ж, можа, што-небудзь трэ-ба было, а можа ж, я б табе чым дапамагла-а-а… Анічога ж ты мне не сказаў, не развіта-а-аўся…
Васіль (нечакана расплюшчыў вочы, павярнуў галаву). Ты што, ашалела?
Ганна (спалохана). Ай!
Васіль. Чаго скуголіш?
Ганна (цяжка дыхаючы). Каб ты праваліўся! Чаго ляжыш, як чурбан?! Я думала, што ты ўжо гатоў… І рукі сашчапіў!
Васіль. Трэніроўку рабіў. Прымерваўся, як буду ляжаць на покуці…
Ганна. Ну і як?
Васіль. Паскудства… Асабліва калі галосяць… Адным словам, калі што якое, каб каля мяне ніхто не скавытаў… І ты таксама.
Ганна. От гэта ўжо ў цябе не спытаем… Як захочам…
Васіль. Устану з труны і выганю ўсіх к чортавай матары… Ціха пражыў — ціха і на Сонца пайду. Прыспічыць — бяжы ў хлеў і над казой паплач, а ля мяне каб моўчкі. Без слёз і без слоў. А то яшчэ Гастрыт жалобную прамову засабачыць…
Ганна. Забралі яго…
Васіль. Куды?
Ганна. У бальніцу. Машына прыязджала. І ён занядужаў. Доктарка пытае, дзе баліць, а ён: п'яўка ў грудзях, кажа, сэрца смокча… У цябе дык хоць проста лопнула, а ў яго п'яўка… І што гэта такое? Усе нешта хварэюць у гэтым годзе…
Васіль. Цяжка яму будзе…
Ганна. Што?
Васіль. Нічога… Сонца і сёння няма?
Ганна. Няма. Снег круціць, неба нізкае…
Васіль. І сцяжынку ў Вежкі замяло?
Ганна. Дык а каму ж па ёй хадзіць? Адна я на нагах… Замяло.
Васіль. Не дачакаюся. Каб хоць каліўца Сонца — дальбог, устаў бы з ложка…
Ганна. Каб у бальніцу лёг, дык даўно б ужо ўстаў са сваім інхварктам…
Васіль. Ніякага ў мяне інфаркту няма! Проста сэрца лопнула, і ўсё…
Ганна (бубніць). І прасілі, і малілі — упёрся, як бык, ні ў якую… Пеўня, бачыце, яму ў палату трэба, каб кукарэкаў зранку…
Васіль. Я без пеўня не магу! Баюся… Заснуць засну, а калі раніцой не закукарэкае — магу не прачнуцца…
Ганна. Дык хто ж гэтага пеўня ў палату пусціць?! А калі я захварэю, дык што мне — казу з сабой браць? (Бубніць.) Ляжыць сабе, калодзежную ваду сёрбае… Лечыцца!